Niewiele osób zdaje sobie sprawę, że nieszczelności w powłoce budynku mogą być odpowiedzialne za wzrost zużycia energii nawet od 5 do 40%. Problem ten dotyczy znacznej części zasobów budowlanych w Polsce i może w skali roku prowadzić do strat finansowych sięgających od kilkuset do nawet kilku tysięcy złotych, co stanowi znaczący i często nieuświadomiony wydatek w budżecie.
W skrócie: Nieszczelności w budynku powodują wzrost kosztów ogrzewania i pogorszenie komfortu użytkowników. Do wykrywania nieszczelności służy badanie metodą Blower Door Test lub badanie termowizyjne. Do najczęstszych objawów nieszczelnego domu należą: przeciągi, odczucie chłodu mimo grzania, pogorszenie akustyki, możliwe zawilgocenia i rozwój pleśni.
Dlaczego szczelność budynku ma znaczenie?
Szczelność powietrzna budynku jest jednym z ważniejszych parametrów, który bezpośrednio wpływa na jego bilans energetyczny oraz koszty eksploatacji. Przepływ powietrza przez nieszczelności w przegrodach zewnętrznych, takie jak połączenia ścian z dachem, osadzenie stolarki okiennej czy przejścia instalacyjne, prowadzi do znaczących strat ciepła. W praktyce oznacza to, że system grzewczy musi pracować z większą mocą i częstotliwością, aby skompensować niekontrolowany napływ zimnego powietrza do pomieszczeń, co wprost przekłada się na wyższe rachunki za energię.
Kluczowe konsekwencje wynikające z braku odpowiedniej szczelności budynku można ująć w kilku obszarach. Należą do nich:
- Wzrost kosztów ogrzewania: w zależności od standardu energetycznego i rodzaju wentylacji, nieszczelności powłoki budynku mogą powodować od 5% do nawet 40% wzrost zużycia energii, co przekłada się na wyższe koszty eksploatacji.
- Obniżenie komfortu cieplnego: przewiewy, odczuwalne zwłaszcza w strefach przyokiennych, a nawet w obszarze puszek elektrycznych, powodują dyskomfort termiczny oraz nierównomierny rozkład temperatur w pomieszczeniach.
- Ryzyko rozwoju pleśni i grzybów: napływ zimnego powietrza do wnętrza przegród budowlanych prowadzi do miejscowego wychłodzenia, co może prowadzić do kondensacji pary wodnej, stwarzając idealne warunki dla rozwoju szkodliwych mikroorganizmów.
- Zakłócenie pracy wentylacji: szczelność jest warunkiem koniecznym dla prawidłowego funkcjonowania systemów wentylacji, zwłaszcza mechanicznej z odzyskiem ciepła. Nieszczelności zaburzają projektowany bilans powietrza, obniżając jednocześnie efektywność rekuperacji.
Rzetelna kontrola przez doradcę energetycznego i zapewnienie ciągłości szczelnej powietrznie powłoki budynku jest podstawowym wymogiem nowoczesnego, energooszczędnego budownictwa. Przekłada się to na realne oszczędności finansowe, zdrowie mieszkańców oraz trwałość konstrukcji obiektu.
Ekspert BUIMS podkreśla: Dokładny projekt i szczegółowy nadzór nad pracami to klucz do uniknięcia problemów z nieszczelnym budynkiem.
Profesjonalne metody badania szczelności budynków
W celu uzyskania obiektywnych i mierzalnych danych na temat szczelności powietrznej budynku wykorzystuje się specjalistyczne metody badawcze. W BUIMS rekomendujemy dwie uzupełniające się techniki, które razem dają pełny obraz stanu technicznego obiektu.
Blower Door Test – złoty standard
Badanie szczelności metodą ciśnieniową, powszechnie znane jako Blower Door Test, jest standardową procedurą służącą do ilościowej oceny szczelności powłoki budynku. Metodyka tego badania jest precyzyjnie określona w normie PN-EN ISO 9972:2015, która w 2015 roku zastąpiła wcześniej stosowaną normę PN-EN 13829.
Procedura polega na wytworzeniu wewnątrz obiektu kontrolowanej różnicy ciśnień (standardowo 50 Pa nadciśnienia oraz podciśnienia) za pomocą wentylatora zamontowanego w szczelnej ramie w otworze drzwiowym. Wynikiem badania jest współczynnik krotności wymian powietrza n50, który precyzyjnie określa, ile razy w ciągu godziny cała objętość powietrza w budynku ulega wymianie przy zadanej różnicy ciśnień.
Należy pamiętać, że zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami, nie ma wymogu zapewnienia odpowiedniej szczelności powietrznej budynku. W Warunkach Technicznych zawarto jedynie rekomendację, zalecając osiągnięcie szczelności powietrznej dla budynków z wentylacją grawitacyjną lub hybrydową nie większą niż 3,0 h⁻¹, a dla obiektów z wentylacją mechaniczną 1,5 h⁻¹. Natomiast budynki realizowane w standardzie pasywnym muszą obligatoryjnie spełniać dużo bardziej rygorystyczne kryterium n50 ≤ 0,6 h⁻¹.
Badania termowizyjne szczelności budynku
Badanie z użyciem kamery termowizyjnej stanowi doskonałe uzupełnienie testu ciśnieniowego. Jest to metoda bezinwazyjna, która polega na wizualizacji rozkładu temperatur na powierzchniach przegród budowlanych. Kamera rejestruje promieniowanie podczerwone, a uzyskany obraz (termogram) w czytelny sposób pokazuje miejsca “przecieków” zimnego powietrza. Analiza termowizyjna pozwala zidentyfikować:
- Mostki termiczne: miejsca o osłabionej izolacyjności cieplnej, które stają się drogą ucieczki ciepła z budynku.
- Wady w wykonaniu izolacji: braki, nieciągłości, osiadanie lub zawilgocenie materiału izolacyjnego w przegrodach.
- Nieszczelności stolarki okiennej i drzwiowej: nieprawidłowy montaż lub zużycie uszczelek.
- Miejsca infiltracji powietrza: widoczne jako smugi chłodnego powietrza na powierzchniach wewnętrznych. Warto zwrócić uwagę, że badanie jest najbardziej miarodajne, gdy jest przeprowadzane w sezonie grzewczym, przy różnicy temperatur między wnętrzem a otoczeniem wynoszącej co najmniej 15°C.
Chcesz zadbać o szczelność swojego budynku? Skontaktuj się ze mną, pomogę dobrać odpowiednie rozwiązania.
Domowe sposoby sprawdzania szczelności budynku
Chociaż profesjonalna diagnostyka jest niezastąpiona, istnieją proste metody, które pozwalają na samodzielne, wstępne zlokalizowanie największych nieszczelności. Należy jednak pamiętać, że mają one charakter wyłącznie orientacyjny i nie dostarczają rzetelnych danych.
Najpopularniejszą metodą jest test z użyciem świecy lub kadzidełka. W wietrzny dzień, przy zamkniętych oknach i drzwiach, należy przesuwać źródło dymu lub płomienia wzdłuż ram okiennych, drzwiowych oraz wokół gniazdek elektrycznych. Gwałtowny ruch dymu lub migotanie płomienia wskaże miejsce niekontrolowanego przepływu powietrza.
Innym sposobem jest test kartki papieru, który polega na przytrzaśnięciu jej skrzydłem okiennym, jeśli kartkę można swobodnie wyciągnąć, świadczy to o niedostatecznym docisku uszczelki.
Te proste testy mogą pomóc zidentyfikować najbardziej oczywiste problemy, jednak nie zastąpią kompleksowej analizy wykonanej przez specjalistów.
Koszty badań szczelności budynku
Inwestycja w profesjonalne badanie szczelności budynku powinna być postrzegana jako działanie optymalizacyjne. Rzetelna weryfikacja wykonanych prac pozwala ocenić ich jakość oraz wykryć ewentualne błędy na wczesnym etapie, gdy możliwe jest stosunkowo proste wprowadzenie poprawek. Koszt usługi jest uzależniony od wielkości i złożoności obiektu oraz zakresu badania.
- Test szczelności Blower Door: dla typowego domu jednorodzinnego o powierzchni do 200 m² koszt wynosi od 2000 do 3800 zł.
- Badanie termowizyjne: kompleksowa analiza termowizyjna całego budynku to wydatek rzędu 1200-1800 zł.
Należy pamiętać, że koszt badania może zwrócić się już w pierwszym sezonie grzewczym po zidentyfikowaniu i usunięciu krytycznych nieszczelności. Jest to zatem racjonalna inwestycja w poprawę standardu energetycznego nieruchomości.
Częsty błąd: Wykonywanie testu szczelności budynku dopiero po zakończeniu wszystkich prac wykończeniowych. Wówczas usunięcie usterek jest znacznie trudniejsze i droższe, a często wymaga demontażu elementów wykończenia.
Kiedy wykonać test szczelności budynku?
Kluczowym elementem dla efektywności badania szczelności budynku jest wykonanie go w odpowiednim momencie. Czas przeprowadzenia testu zależy od tego, czy mamy do czynienia z budynkiem nowo wznoszonym, czy już istniejącym.
- W nowym budownictwie: optymalny moment to etap stanu surowego zamkniętego, po montażu stolarki, wykonaniu tynków wewnętrznych i paroizolacji, ale przed pracami wykończeniowymi (np. montażem płyt g-k czy układaniem podłóg). Umożliwia to łatwą i tanią naprawę ewentualnych nieszczelności.
- W budynkach istniejących: badanie najlepiej przeprowadzić przed planowaną termomodernizacją, na przykład w ramach oceny energetycznej obiektu na etapie opracowania audytu energetycznego. Pozwoli to na precyzyjne zaplanowanie zakresu prac modernizacyjnych.
Ważne jest również, aby badanie było przeprowadzane w stabilnych warunkach atmosferycznych, bez silnego wiatru i opadów, co gwarantuje wiarygodność uzyskanych wyników.
Więcej o tym jak zadbać o energooszczędny i tani w użytkowaniu dom przeczytasz we wpisie: Piramida efektywności energetycznej.
A jeśli chcesz zadbać o szczelność swojego budynku? Skontaktuj się ze mną, pomogę dobrać odpowiednie rozwiązania.
Podsumowanie
Nieszczelny dom to jedna z przyczyn wysokich rachunków za ogrzewanie, odpowiadająca za straty energii sięgające od 5 do 40%. Aby zlokalizować problem ucieczki ciepła, kluczowe jest profesjonalne badanie szczelności budynku. Najskuteczniejsze metody to test Blower Door (test ciśnieniowy), który precyzyjnie mierzy krotność wymian powietrza (n50), oraz badanie termowizyjne, które wizualizuje mostki termiczne i wady w izolacji. Pamiętaj, aby test w nowym domu wykonać na etapie stanu surowego zamkniętego, co ułatwia naprawy. Inwestycja w sprawdzenie szczelności szybko się zwraca w postaci niższych kosztów eksploatacji, wyższego komfortu cieplnego i zdrowszego środowiska wewnątrz budynku.
Pytania i odpowiedzi
Kiedy najlepiej wykonać Blower Door Test?
W przypadku nowych budynków optymalny termin to stan surowy zamknięty, przed pracami wykończeniowymi. W budynkach użytkowanych badanie zaleca się przeprowadzić na etapie oceny energetycznej do planowanej termomodernizacji oraz po wykonaniu prac modernizacyjnych. Należy unikać dni z silnym wiatrem.
Co oznacza współczynnik n50?
Jest to kluczowy wskaźnik szczelności powietrznej budynku. Określa on, ile razy w ciągu jednej godziny dochodzi do całkowitej wymiany powietrza wewnątrz budynku przy różnicy ciśnień wynoszącej 50 Pa. Im niższa jest jego wartość, tym budynek jest szczelniejszy.
Jak długo trwa badanie szczelności?
Standardowe badanie metodą Blower Door, łącznie z przygotowaniem obiektu i zlokalizowaniem głównych nieszczelności, trwa zazwyczaj od 2 do 5 godzin. Przygotowanie pełnego raportu z wynikami i zaleceniami zajmuje zazwyczaj kilka dni roboczych.
