Program Czyste Powietrze, w swojej zaktualizowanej odsłonie obowiązującej w 2026 roku (bazującej na zmianach z marca 2025 r.), oferuje inwestorom niemałe wsparcie finansowe. Maksymalna kwota bezzwrotnej dotacji może wynieść nawet do 170 100 zł. Aby sięgnąć po te środki, niezbędna jest skuteczna nawigacja po przepisach, uwzględniając wymogi dotyczące audytów energetycznych czy współpracy z operatorem.
W skrócie: Czyste Powietrze 2026 to wysokie dotacje, ale kluczowe są: obowiązkowy audyt, wybór urządzeń z listy ZUM i pilnowanie formalności (operator, prefinansowanie). Wysokość wsparcia zależy od dochodów i może pokryć do 100% kosztów netto inwestycji, przy czym podatek VAT zawsze pozostaje kosztem po stronie beneficjenta. Wypłata zaliczki w ramach prefinansowania wynosi maksymalnie 35% dotacji, a w przypadku ubiegania się o najwyższy poziom wsparcia współpraca z Operatorem Programu jest obligatoryjna. Jeśli chcesz zmaksymalizować kwotę i nie utknąć na rozliczeniu zacznij od rzetelnego audytu energetycznego.
Kto może skorzystać z programu „Czyste Powietrze” w 2026 roku?
Przystąpienie do programu wymaga w pierwszej kolejności precyzyjnej weryfikacji statusu prawnego nieruchomości. O dofinansowanie mogą ubiegać się wyłącznie osoby fizyczne będące właścicielami lub współwłaścicielami budynków mieszkalnych jednorodzinnych, lub wydzielonych w takich budynkach lokali mieszkalnych z wyodrębnioną księgą wieczystą.
Kluczowe kryteria kwalifikacyjne do programu „Czyste Powietrze” obejmują:
- Status własności: Wnioskodawca musi posiadać uregulowany tytuł prawny. W przypadku współwłasności wymagana jest zgoda wszystkich współwłaścicieli.
- Okres posiadania (3 lata): Aby wyeliminować działania spekulacyjne, wprowadzono wymóg posiadania tytułu prawnego do nieruchomości przez okres co najmniej trzech lat przed złożeniem wniosku. Wyjątek stanowi nabycie nieruchomości w drodze spadku, wówczas okres karencji nie obowiązuje.
- Wiek budynku: Dofinansowanie przeznaczone jest dla obiektów istniejących. Warunkiem koniecznym jest, aby pozwolenie na budowę zostało wydane przed 31 grudnia 2020 roku.
- Księga wieczysta: Nieruchomość musi posiadać aktualny wpis w księdze wieczystej, zgodny ze stanem faktycznym.
Weryfikacja stanu prawnego na wczesnym etapie pozwala uniknąć odrzucenia wniosku z przyczyn formalnych. Podczas analiz, warto zwrócić szczególną uwagę na zapisy w dziale II księgi wieczystej przed rozpoczęciem jakichkolwiek prac projektowych.
Trzy poziomy dofinansowania z „Czyste Powietrze” – Kryteria, progi, kwoty dotacji
Wysokość przyznawanej dotacji jest ściśle skorelowana z dochodami wnioskodawcy. Zakwalifikowanie się do odpowiedniego poziomu decyduje o możliwej maksymalnej kwocie wsparcia.
Poniższa tabela przedstawia szczegółowy podział progów i maksymalnych kwot (dla opcji z kompleksową termomodernizacją):
| Poziom Dofinansowania | Kryterium dochodowe (Roczne/Miesięczne) | Przykładowa kwota dotacji dla budynku >140 kWh/(m²·rok) | Intensywność dofinansowania (% kosztów kwalifikowanych) |
|---|---|---|---|
| Podstawowy | Roczny dochód wnioskodawcy ≤ 135 000 zł | 56 120 zł | Do 40% |
| Podwyższony | Miesięczny dochód na osobę: ≤ 2 250 zł (gosp. wieloosobowe) ≤ 3 150 zł (gosp. jednoosobowe) | 98 210 zł | Do 70% |
| Najwyższy | Miesięczny dochód na osobę: ≤ 1 300 zł (gosp. wieloosobowe) ≤ 1 800 zł (gosp. jednoosobowe) + prawo do zasiłków | 140 300 zł | Do 100% |
Jednak aby uzyskać 100% dofinansowania, nie wystarczy spełnić kryterium dochodowego. Budynek musi również charakteryzować się zapotrzebowaniem na energię użytkową do ogrzewania (EU) powyżej 140 kWh/m²/rok. Jest to parametr weryfikowany na podstawie audytu energetycznego.
Czy audyt energetyczny jest obowiązkowy dla programu “Czyste Powietrze” w 2026 roku?
Zgodnie z aktualnymi zasadami, przeprowadzenie audytu energetycznego jest obligatoryjnym elementem każdego wniosku o dofinansowanie, niezależnie od planowanego zakresu prac (dotyczy to zarówno wymiany źródła ciepła, jak i samej termomodernizacji przegród czy wymiany stolarki).
Proces realizacji audytu energetycznego powinien przebiegać następująco:
- Wybór audytora: Należy korzystać z usług specjalistów wpisanych do oficjalnego rejestru, dostępnego pod adresem: https://rejestrcheb.mrit.gov.pl/rejestr-uprawnionych.
- Wizyta lokalna: Audyt musi być poprzedzony wizją lokalną. Dokumenty sporządzane wyłącznie zdalnie są obarczone ryzykiem błędu i mogą zostać zakwestionowane.
- Dokument Podsumowujący (DPAE): Efektem prac jest Dokument Podsumowujący Audyt Energetyczny (DPAE). Dane w nim zawarte są punktem wyjścia do uzupełnienia wniosku o dotację.
- Refundacja kosztów: Koszt audytu (do kwoty 1 200 zł) jest w pełni refundowany jako koszt kwalifikowany, pod warunkiem zrealizowania całego zakresu prac wskazanego w DPAE.
W termomodernizacji wygrywa nie “najlepsza technologia”, tylko dobrze policzony zestaw działań. Audyt pozwala dobrać zakres tak, aby inwestycja była opłacalna i bezpieczna. Skontaktuj się ze mną, aby zadbać o rzetelny audyt energetyczny.
Lista ZUM i dobór technologii do programu “Czyste Powietrze” – Co wybrać?
Wybór urządzeń w Programie Czyste Powietrze 2026 jest ściśle ograniczony do produktów znajdujących się na Liście Zielonych Urządzeń i Materiałów (ZUM), dostępnej na stronie lista-zum.ios.edu.pl. Zastosowanie rozwiązań spoza tej listy skutkuje brakiem wypłaty środków.
Kluczowe kategorie urządzeń kwalifikowanych to:
- Pompy ciepła powietrze-woda: Jedno z najpopularniejszych rozwiązań. W zależności od poziomu dofinansowania, możliwe jest otrzymanie wsparcia w wysokości od 14 080 zł do 35 200 zł na urządzenie.
- Gruntowe pompy ciepła: Umożliwiają uzyskanie kwoty dotacji w wysokości 18 000 – 45 000 zł wraz z dodatkowym wsparciem na rzecz wykonania dolnego źródła ciepła (odwiertów) o wartości od 8 000 zł do 20 000 zł.
- Kotły na biomasę (pellet lub zgazowujące drewno): Muszą spełniać rygorystyczne wymogi dotyczące emisji cząstek stałych (≤ 20 mg/m³). Na montaż kotła można otrzymać dofinansowanie w wysokości 8200 – 20 500 zł.
- Materiały izolacyjne i stolarka: Optymalna grubość ocieplenia i parametry stolarki muszą wynikać z audytu energetycznego, jednak nie mogą być gorsze niż określone w Warunkach Technicznych współczynniki przenikania ciepła (U). Dofinansowanie ocieplenia ścian, w zależności od poziomu dofinansowania wynosi 100 – 250 zł/m2 natomiast na wymianę okien otrzymać można 480 – 1200 zł/m2.
Ekspert BUIMS podkreśla: Przed podpisaniem umowy z wykonawcą warto zweryfikować urządzenia na liście ZUM, ponieważ lista jest aktualizowana w trybie ciągłym.
Kompleksowa termomodernizacja – Jak zwiększyć dofinansowanie?
Wysokość dotacji zależy od dwóch rzeczy: poziomu dofinansowania (40/70/100%) oraz tego, ile wydatków da się zakwalifikować do rozliczenia w ramach limitów z programu. Im większy, sensownie zaplanowany zakres prac (zgodny z zasadami i ujęty w dokumentach), tym większa część inwestycji może zostać pokryta dotacją, aż do maksymalnych kwot przewidzianych w dokumentacji programu.
Warunki skorzystania z wyższego dofinansowania:
- Audyt energetyczny: Umożliwia wybór opłacalnych działań oraz dostosowanie zakresu prac w celu maksymalizacji możliwej do uzyskania dotacji.
- DPAE (Dokument Podsumowujący Audyt Energetyczny): Musi potwierdzić spełnienie wymagań programowych, czyli zmniejszenia zapotrzebowania na energię użytkową (EU) do ogrzewania o min. 40% LUB do osiągnięcia poziomu EU ≤ 80 kWh/(m²·rok).
- Realizacja całości: Inwestor musi zrealizować cały zakres prac wskazany w DPAE.
Dofinansowanie zwiększa się dzięki dobrze dobranemu wariantowi prac, który spełnia wymagany standard energetyczny i mieści się w kosztach kwalifikowanych oraz limitach programu.
Rola operatora programu – Kiedy jest obowiązkowa?
Instytucja operatora programu (których rolę pełnią gminy oraz WFOŚiGW) ma na celu wsparcie beneficjenta w procesie aplikacyjnym do programu “Czyste Powietrze”. Współpraca z operatorem jest bezpłatna i w określonych przypadkach staje się wymogiem formalnym.
Zasady korzystania z usług Operatora:
- Najwyższy poziom dofinansowania (100%): Współpraca z operatorem jest zawsze obowiązkowa w przypadku ubiegania się o środki w najwyższej możliwej wysokości (przy uwzględnieniu spełnienia pozostałych wymogów).
- Wnioski z prefinansowaniem: Współpraca z operatorem jest obowiązkowa niezależnie od poziomu dofinansowania (dotyczy to również poziomu podwyższonego), jeśli beneficjent chce otrzymać zaliczkę.
- Poziom podwyższony (bez prefinansowania): Współpraca jest opcjonalna – beneficjent może działać samodzielnie lub skorzystać z pomocy.
Operator pomaga w wypełnieniu wniosku, weryfikacji wykonawców oraz rozliczeniu końcowym, co znacząco zwiększa bezpieczeństwo formalne inwestycji.
Prefinansowanie inwestycji “Czyste Powietrze” 2026 – Zasady wypłaty zaliczki
Dla osób, które nie dysponują wystarczającym kapitałem na rozpoczęcie prac, program “Czyste Powietrze” oferuje opcję prefinansowania. Należy jednak zwrócić uwagę na zmianę limitów względem poprzednich edycji programu.
Kluczowe zasady prefinansowania:
- Wysokość zaliczki: Maksymalna kwota wypłacana na konto wykonawcy przed rozpoczęciem prac wynosi 35% przyznanej kwoty dotacji.
- Warunek: Konieczność zawarcia umowy z wykonawcą przed złożeniem wniosku o dofinansowanie.
- Wypłata: Środki trafiają bezpośrednio na konto wykonawcy, a nie beneficjenta.
- Pozostała część: Reszta dotacji wypłacana jest po zakończeniu prac i ich odbiorze.
Skorzystanie z prefinansowania wymaga bezwzględnego udziału operatora programu, co stanowi dodatkowe zabezpieczenie prawidłowości wydatkowania środków.
Najczęstsze błędy we wnioskach “Czyste Powietrze” – Jak ich uniknąć?
Moje doświadczenie z klientami wskazuje, że większość odrzuconych wniosków zawiera błędy formalne, których można łatwo uniknąć przy zachowaniu należytej staranności.
Lista kontrolna przed wysłaniem wniosku do programu “Czyste Powietrze”:
- Brak kompletu podpisów: Wniosek muszą podpisać wszyscy współwłaściciele nieruchomości (lub udzielić notarialnego pełnomocnictwa).
- Niezgodność z DPAE: Różnice w kwotach, powierzchniach lub parametrach między audytem a wnioskiem są niedopuszczalne.
- Podatek VAT: Należy pamiętać, że podatek VAT jest kosztem niekwalifikowanym. Dotacja pokrywa kwoty netto – podatek (8% lub 23%) inwestor pokrywa zawsze we własnym zakresie.
- Brak spełnienia warunku 140 kWh/m²: Przy wnioskowaniu o najwyższy poziom dofinansowania, brak weryfikacji tego parametru w audycie jest częstym powodem odrzucenia.
Podsumowanie
Program Czyste Powietrze 2026 to złożony, ale niezwykle korzystny instrument finansowy, pozwalający na uzyskanie nawet 170 100 zł wsparcia na termomodernizację. Sukces inwestycji zależy jednak od precyzji na etapie planowania: rzetelnego audytu, weryfikacji urządzeń na liście ZUM oraz bezbłędnej procedury wnioskowania z ewentualnym uwzględnieniem roli Operatora.
Biorąc pod uwagę stopień skomplikowania przepisów oraz ryzyko finansowe związane z ewentualnym odrzuceniem wniosku, warto skorzystać z profesjonalnego wsparcia. BUIMS oferuje kompleksowe doradztwo techniczne i formalne, pomagając inwestorom bezpiecznie przejść przez cały proces termomodernizacji – od audytu po rozliczenie dotacji. Skontaktuj się już teraz, żeby omówić szczegóły.
Najczęściej zadawane pytania
Czy mogę sprzedać dom po otrzymaniu dofinansowania?
Sprzedaż jest możliwa, jednak nabywca przejmuje zobowiązanie do utrzymania trwałości projektu (nie może zdemontować urządzeń) przez okres 5 lat od daty zakończenia inwestycji.
Jaka jest maksymalna kwota zaliczki (prefinansowania)?
Od marca 2025 roku zaliczka z programu “Czyste Powietrze” wynosi maksymalnie 35% przyznanej kwoty dotacji. Środki te są przelewane bezpośrednio na konto wykonawcy.
Czy audyt energetyczny jest potrzebny przy samej wymianie okien?
Tak. Zgodnie z nowymi zasadami, audyt energetyczny jest obowiązkowy dla każdego wniosku o dofinansowanie z programu “Czyste Powietrze”, niezależnie od zakresu planowanych prac.
Czy dotacja jest opodatkowana?
Nie, środki otrzymane w ramach programu Czyste Powietrze są dystrybuowane za pośrednictwem Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz podległych mu wojewódzkich funduszy i są zwolnione z podatku dochodowego (PIT).
