Błędnie sporządzone świadectwo charakterystyki energetycznej może skutkować utratą dużych pieniędzy. Analizowany przypadek dotyczy inwestora, który w wyniku błędów w dokumentacji utracił możliwość uzyskania wsparcia w wysokości 2,6 mln zł. „Naciągnięte” świadectwo wykazało, że budynek spełnia obowiązujące wymagania, co paradoksalnie wykluczyło projekt z programu dotacyjnego.
Ekspert BUIMS podkreśla: Błędnie sporządzone świadectwo charakterystyki energetycznej pozbawiło firmę produkcyjną możliwości uzyskania 2,6 mln zł dofinansowania. Szczegółowa weryfikacja ujawniła krytyczne błędy w doborze granicznych wartości wskaźnika EP, opisie przegród oraz współczynnikach nakładu energii, co skutkowało siedmiokrotnym zaniżeniem rzeczywistego zużycia. Korekta dokumentacji pozwoliła wykazać faktyczny stan techniczny obiektu i przywróciła inwestorowi szansę na pozyskanie wsparcia na termomodernizację.
Rola i znaczenie świadectwa charakterystyki energetycznej
Świadectwo charakterystyki energetycznej to dokument urzędowy, który określa zapotrzebowanie budynku na energię niezbędną do zaspokojenia potrzeb związanych z jego użytkowaniem. Jest to podstawowe narzędzie służące do oceny standardu energetycznego nieruchomości, a jego posiadanie jest obligatoryjne w przypadku sprzedaży, wynajmu, a także przy ubieganiu się o środki na modernizację w niektórych programach dotacyjnych.
Dokument ten dostarcza kluczowych danych technicznych, które obejmują:
- Wskaźnik rocznego zapotrzebowania na energię użytkową (EU) – określający energię potrzebną do utrzymania oczekiwanej temperatury w budynku, bez uwzględnienia strat instalacji.
- Wskaźnik rocznego zapotrzebowania na energię końcową (EK) – wskazujący na ilość energii, która musi zostać zakupiona (np. gaz, prąd, węgiel).
- Wskaźnik rocznego zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną (EP) – informujący o wpływie budynku na środowisko naturalne i zużycie nieodnawialnych surowców.
- Klasyfikację energetyczną budynku – pozwalającą na szybkie porównanie standardu obiektu z innymi nieruchomościami.
Rzetelne opracowanie tych parametrów jest fundamentem dla podejmowania racjonalnych decyzji inwestycyjnych. Błędy na tym etapie skutkują nie tylko zafałszowaniem szacunkowych kosztów eksploatacyjnych, ale również mogą blokować procesy administracyjne i finansowe.
Wpływ błędów w obliczeniach na proces pozyskiwania dofinansowania
W opisywanym przypadku programu wsparcia termomodernizacji, nadzorowanego przez NFOŚiGW, świadectwo pełniło funkcję weryfikacyjną stanu istniejącego. Aby projekt kwalifikował się do dofinansowania, konieczne było wykazanie, że budynek w obecnym stanie nie spełnia określonych standardów i wymaga usprawnień.
Podstawowe wskaźniki energetyczne budynku zawarte w błędnie wystawionym świadectwie, które wskazuje na spełnienie obowiązujących standardów energetycznych.
W analizowanym przypadku, pierwotne, błędnie sporządzone świadectwo doprowadziło do następujących konsekwencji:
- Sztuczne spełnienie wymagań WT 2021 – dokument sugerował, że budynek jest energooszczędny, mimo że w rzeczywistości był wysoce energochłonny.
- Dyskwalifikacja z programu wsparcia – uznano, że obiekt nie wymaga modernizacji, co zamknęło drogę do uzyskania 2,6 mln zł dotacji.
- Zafałszowany obraz stanu energetycznego budynku – inwestor otrzymał nieprawidłową informację o rzeczywistych parametrach energetycznych obiektu, co utrudniło podjęcie racjonalnej decyzji dotyczącej zasadności planowanej termomodernizacji.
Korekta dokumentacji i prawidłowo wykonane obliczenia wykazały ponad siedmiokrotnie wyższe zużycie energii pierwotnej oraz prawie sześciokrotnie wyższe zapotrzebowanie na energię końcową. Dopiero te dane pozwoliły na zakwalifikowanie obiektu do programu wsparcia.
Błąd nr 1: Niewłaściwe określenie granicznej wartości wskaźnika EP
Jednym z najpoważniejszych uchybień w analizowanym świadectwie było błędne przyjęcie wartości referencyjnych dla wskaźnika EP. Autor świadectwa przyjął wartość graniczną na poziomie 70,00 kWh/(m²·rok), co jest normą właściwą wyłącznie dla budynków produkcyjnych wyposażonych jedynie w instalacje ogrzewania i ciepłej wody użytkowej.
Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225), w przypadku budynków wyposażonych w dodatkowe systemy, wartość ta musi zostać skorygowana o następujące składowe:
- Instalacja chłodzenia: Wartość graniczna powinna zostać zwiększona o czynnik 25 × (Af,C / Af), gdzie Af,C to powierzchnia chłodzona.
- Oświetlenie wbudowane: Dla rozpatrywanego przypadku należało doliczyć wartość 50 kWh/(m²·rok).
- Wzór obliczeniowy: Prawidłowa kalkulacja powinna przebiegać według formuły:
Pominięcie tych elementów skutkowało zafałszowaniem wymagań stawianych budynkowi. Należy podkreślić, że nawet przy tak błędnie zaniżonych wartościach granicznych wskaźnika EP wymagania zostały spełnione z minimalnym marginesem.
W zestawieniu z dalszymi, opisanymi poniżej nieprawidłowościami, pozwala to z dużym prawdopodobieństwem wnioskować, że przyjęte założenia i sposób obliczeń nie miały wiele wspólnego z rzeczywistością, lecz prowadziły do uzyskania z góry założonego wyniku.
Zestawienie systemów technicznych budynku wskazanych w świadectwie
Błąd nr 2: Nieprawidłowy i niepełny opis przegród budowlanych
Kolejnym elementem podważającym wiarygodność dokumentacji był sposób opisu przegród zewnętrznych. W sekcji „Opis przegrody” ograniczono się jedynie do ogólnych nazw (np. „ściana zewnętrzna”, „dach”), co uniemożliwia weryfikację poprawności przyjętych współczynników przenikania ciepła U.
Zgodnie ze standardami sporządzania świadectw, opis ten powinien być precyzyjny i zawierać przynajmniej:
- Szczegółowy układ warstw – kolejność materiałów od strony wewnętrznej do zewnętrznej.
- Grubości poszczególnych warstw – podane w centymetrach lub metrach.
- Rodzaj zastosowanych materiałów – precyzyjne określenie typu (np. styropian EPS, wełna mineralna, cegła pełna).
- Współczynniki przewodzenia ciepła (λ) – dla każdego z zastosowanych materiałów.
Brak tych danych sprawia, że świadectwo staje się nieweryfikowalne. Nie sposób ocenić, czy przyjęte do obliczeń parametry izolacyjne odpowiadają rzeczywistości, czy zostały przyjęte w sposób arbitralny, co często prowadzi do zaniżenia wyników zapotrzebowania na energię.
Opis przegród w analizowanym świadectwie
Błąd nr 3: Niewłaściwe przyjęcie współczynnika nakładu nieodnawialnej energii pierwotnej (wi)
Trzecim krytycznym błędem było zastosowanie domyślnej wartości współczynnika nakładu nieodnawialnej energii pierwotnej (wi = 0,8), opartej na ogólnych tabelach rozporządzenia. Podejście to jest dopuszczalne wyłącznie w sytuacji braku danych od dostawcy ciepła sieciowego.
Przeprowadzona weryfikacja wykazała, że:
- Dostępność danych: Dostawca energii (lokalna elektrociepłownia) publikuje na swojej stronie internetowej aktualną wartość wskaźnika.
- Rzeczywista wartość: Wynosi ona 1,164, a nie przyjęte w błędnym świadectwie 0,8.
- Wpływ na wynik: Zastosowanie zaniżonego współczynnika spowodowało sztuczne obniżenie wskaźnika EP o blisko 30%.
Wskaźnik EP jest iloczynem energii końcowej i współczynnika wi. Użycie nieprawidłowej danej wejściowej bezpośrednio przekłada się na końcowy wynik oceny energetycznej, prowadząc do błędnej kwalifikacji budynku.
Wartości współczynnika nakładu nieodnawialnej energii pierwotnej zawarte w Dz.U. 2023 poz. 697.
Procedura weryfikacji poprawności świadectwa energetycznego
Inwestor nie ma realnej możliwości samodzielnej oceny poprawności obliczeń zawartych w świadectwie charakterystyki energetycznej, może jednak zweryfikować, czy dokument został sporządzony z zachowaniem logiki oraz czy odpowiada rzeczywistym cechom budynku. Pozwala to na wczesne wykrycie nieprawidłowości i uniknięcie ewentualnych strat finansowych.
Chcąc zweryfikować poprawność świadectwa warto zwrócić uwagę na następujące elementy:
- Zgodność danych wejściowych z rzeczywistością: Sprawdzenie, czy w świadectwie poprawnie wskazano funkcję budynku oraz jego powierzchnie (użytkową i ogrzewaną).
- Zgodność systemów technicznych: Weryfikacja, czy w obliczeniach uwzględniono wszystkie instalacje występujące w obiekcie, w szczególności chłodzenie oraz oświetlenie (nie dotyczy budynków mieszkalnych).
- Szczegółowość opisu przegród: Sprawdzenie, czy zdefiniowano warstwy i materiały izolacyjne oraz czy dane te są zgodne ze stanem faktycznym.
- Logika wyników końcowych: Krytyczna ocena, czy uzyskane wskaźniki EP i EK są spójne z charakterem budynku, jego wiekiem oraz znanym poziomem zużycia energii.
Warto podkreślić, że posiadanie uprawnień do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej jest wyłącznie warunkiem formalnym. Każde świadectwo, aby mogło zostać wprowadzone do centralnego rejestru, musi zostać opracowane przez osobę uprawnioną. Sam fakt posiadania uprawnień i rejestracji dokumentu nie stanowi jednak żadnej gwarancji poprawności przyjętych założeń ani wyników obliczeń, co jednoznacznie pokazuje opisany przypadek.
Jeżeli świadectwo ma być podstawą decyzji inwestycyjnych lub dotacyjnych, warto rozważyć jego niezależną weryfikację. W przypadku wątpliwości można skontaktować się ze mną w celu weryfikacji poprawności świadectwa charakterystyki energetycznej.
Podsumowanie
Analiza przypadku utraty 2,6 mln zł dofinansowania dobitnie wskazuje, że jakość dokumentacji energetycznej ma bezpośrednie przełożenie na bezpieczeństwo finansowe inwestycji. Nierzetelnie sporządzone świadectwo, choć często tańsze w zakupie, generuje ryzyko strat wielokrotnie przewyższających koszty profesjonalnej usługi.
Warto zwrócić uwagę na fakt, że:
- Prawidłowa diagnoza stanu energetycznego jest punktem wyjścia do skutecznej termomodernizacji.
- Zaniżanie parametrów zużycia energii prowadzi do błędnych decyzji biznesowych i operacyjnych.
- Współpraca z doświadczonymi ekspertami, takimi jak zespół BUIMS, zapewnia zgodność dokumentacji z przepisami i stanem faktycznym.
Pytania i odpowiedzi
Jak długo trwa sporządzenie świadectwa energetycznego?
Świadectwa online są wystawiane w 24-48 godzin, ale często są nieprawidłowe. Rzetelnie opracowane świadectwo obejmujące analizę dokumentacji, komplet obliczeń oraz często wizję lokalną, wymaga zwykle kilku dni roboczych.
Czy mogę zakwestionować błędne świadectwo energetyczne?
Tak. Możesz zawnioskować o weryfikację świadectwa do Ministra Rozwoju i Technologii oraz pozwać autora o odszkodowanie za straty wynikłe z błędnego świadectwa. Czas weryfikacji świadectwa przez ministerstwo bywa jednak bardzo długi (nawet pół roku), warto zatem skorzystać z niezależnego doradztwa w przypadku wątpliwości co do jakości certyfikatu energetycznego.
Jakie są kary za wystawienie błędnego świadectwa?
W przypadku stwierdzenia rażących i oczywistych błędów w świadectwie charakterystyki energetycznej lub sporządzenia dokumentu z naruszeniem przepisów (poza obowiązującym systemem), minister może wszcząć postępowanie skutkujące cofnięciem uprawnień do sporządzania świadectw.
Gdzie sprawdzić uprawnienia audytora energetycznego?
Wejdź na stronę Centralnego rejestru charakterystyki energetycznej budynków (rejestrcheb.mrit.gov.pl), w wykazach wybierz „Wykaz osób uprawnionych do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej”, wpisz imię i nazwisko. Sprawdź numer i datę wpisu do rejestru, które potwierdzają możliwość wykonywania świadectw charakterystyki energetycznej.
Co to jest wskaźnik EP w świadectwie energetycznym?
EP (energia pierwotna) to roczne zapotrzebowanie budynku na nieodnawialną energię pierwotną, wyrażone w kWh/(m²·rok). Uwzględnia energię zużytą w budynku oraz straty przy jej produkcji i przesyle. Im niższy EP, tym budynek bardziej energooszczędny i ekologiczny. Wartość EP decyduje o klasie energetycznej (A-G) i zgodności budynku z obowiązującymi przepisami.
Czym różni się EP od EK?
EK (energia końcowa) to energia faktycznie zużywana w budynku (odczyt z liczników). EP (energia pierwotna) to EK pomnożone przez współczynnik wi, który uwzględnia ilość nieodnawialnej energii potrzebnej na wytworzenie i dostarczenie nośnika energii do budynku. Przykład: EK = 100 kWh, Wi = 1,2, więc EP = 120 kWh. EP może być niższe od EK np. w przypadku montażu w budynku instalacji fotowoltaicznej.
Co zrobić jeśli świadectwo zawiera błędy?
1)Skontaktuj się z autorem świadectwa i poproś o korektę. 2) Jeśli sporządzający świadectwo odmawia, możesz zawnioskować o weryfikację świadectwa do Ministra Rozwoju i Technologii. 3) Jeśli poniosłeś straty (np. utrata dofinansowania), skonsultuj się z prawnikiem w sprawie odszkodowania.
