W dobie rosnącej świadomości ekologicznej oraz niestabilnych cen energii program „Czyste Powietrze” stał się kluczowym instrumentem wspierającym termomodernizację polskich domów. Z dniem 31 marca 2025 roku wraz ze wznowieniem programu weszły w życie istotne zmiany, które mają na celu uszczelnienie systemu dotacji i promowanie świadomych, efektywnych i opłacalnych inwestycji. Rzetelne przygotowanie, oparte na zrozumieniu nowych wytycznych, jest fundamentem sukcesu każdej inwestycji realizowanej z pomocą „Czystego Powietrza”.
W skrócie: W programie „Czyste Powietrze” audyt energetyczny jest obowiązkowym elementem wniosku o dofinansowanie. Od jego jakości zależy uzyskany efekt inwestycji. Jeśli planujesz skorzystać z programu, rzetelnie opracowany audyt energetyczny to szansa, by każda wydana złotówka faktycznie się zwróciła.
Kluczowe zmiany w programie „Czyste Powietrze” od 2025 roku – co musisz wiedzieć?
Najnowsza odsłona programu „Czyste Powietrze” wprowadza szereg fundamentalnych modyfikacji, które bezpośrednio wpływają na proces ubiegania się o dotację. Punktem wyjścia jest zrozumienie, że zmiany te nie są przypadkowe, lecz stanowią odpowiedź na potrzebę zwiększenia efektywności programu i eliminacji inwestycji, które nie przynoszą oczekiwanych rezultatów ekologicznych i ekonomicznych. Główne modyfikacje obejmują kilka kluczowych obszarów.
Analiza nowych regulacji, potwierdzonych przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, pozwala zidentyfikować najważniejsze obszary, z którymi musi zapoznać się każdy potencjalny beneficjent. Do najważniejszych należą:
- Obowiązkowy audyt energetyczny: Każdy wniosek o dofinansowanie musi być poprzedzony profesjonalnym audytem, który określi optymalny i niezbędny zakres prac termomodernizacyjnych.
- Nowe progi dochodowe: Wprowadzono trzy poziomy wsparcia (podstawowy, podwyższony, najwyższy), uzależnione od dochodu, co pozwala lepiej wspierać osoby zagrożone ubóstwem energetycznym.
- Wycofanie dotacji na kotły gazowe: Zakończono możliwość finansowania zakupu i montażu kotłów zasilanych gazem ziemnym w ramach programu, co związane jest ze stopniowym ograniczaniem eksploatacji paliw kopalnych.
- Obowiązkowe świadectwo charakterystyki energetycznej: Wypłata dotacji jest warunkowana przedstawieniem świadectwa energetycznego, które potwierdza osiągnięcie zakładanych parametrów po zakończeniu modernizacji.
- Ograniczenia dla beneficjentów: Wprowadzono zasadę „jedna dotacja na osobę” oraz wymóg posiadania nieruchomości przez określony czas przed złożeniem wniosku.
Celem tych zmian jest przede wszystkim podniesienie jakości realizowanych inwestycji. Rząd dąży do tego, aby środki publiczne były przeznaczane na kompleksowe działania, które gwarantują realne obniżenie zapotrzebowania na energię w budynkach. Dlatego kluczowe staje się osiągnięcie zakładanych efektów termomodernizacji, poprzez zrealizowanie zakresu prac wskazanych w audycie energetycznym.
Audyt energetyczny w „Czystym Powietrzu” – jakie warunki musi spełnić w 2025 roku?
W nowej edycji programu audyt energetyczny staje się obligatoryjnym fundamentem całego przedsięwzięcia. Jego głównym celem jest precyzyjne wskazanie takiego wariantu termomodernizacji, który będzie opłacalny i zagwarantuje osiągnięcie co najmniej jednego z dwóch kluczowych wskaźników efektywności. Jest to absolutnie konieczne do zakwalifikowania się do dotacji na termomodernizację. Aby lepiej zrozumieć temat, warto zapoznać się z wpisem co to jest audyt energetyczny, gdzie szczegółowo wyjaśniono, w jaki sposób audyt pomaga w wyborze opłacalnych i skutecznych działań modernizacyjnych.
Aby audyt został uznany przez NFOŚiGW, musi spełniać ściśle określone warunki. Kluczowe wymagania to:
- Osiągnięcie celu energetycznego: Audyt musi wskazać wariant modernizacji, który zapewni zmniejszenie zapotrzebowania na energię użytkową (EU) do wartości maksymalnie 80 kWh/(m²·rok) LUB redukcję zapotrzebowania na EU o minimum 40% w stosunku do stanu pierwotnego, w zależności od stanu energetycznego budynku przed modernizacją oraz zakładanego zakresu inwestycji.
- Wymagany wzór dokumentu: Audyt musi być wykonany zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem, a jego wyniki podsumowane w „Dokumencie podsumowującym audyt energetyczny” (DPAE).
- Uprawnienia audytora: Dokumentację może sporządzić wyłącznie osoba posiadająca odpowiednie uprawnienia, wpisana do oficjalnego centralnego rejestru charakterystyki energetycznej budynków, prowadzonego przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii.
- Wizja lokalna: Rzetelny audyt wymaga osobistej wizji lokalnej audytora w budynku. Analizy „zdalne” są niewiarygodne i mogą stać się podstawą do odrzucenia wniosku.
Ekspert BUIMS podkreśla: Przygotowując się do programu „Czyste Powietrze”, zwróć uwagę, by audyt zawierał kilka wariantów modernizacji. Dzięki temu będziesz mógł wybrać taki zakres prac, który nie tylko spełni wymagania formalne, ale też będzie optymalny finansowo.
Osiągnięcie wymaganego progu, czyli redukcji wskaźnika EU o 40% lub zejścia poniżej 80 kWh/(m²·rok), jest warunkiem koniecznym do uzyskania dofinansowania. Wskaźnik EU określa ilość energii potrzebnej do ogrzewania, wentylacji i przygotowania ciepłej wody, bezpośrednio odzwierciedlając efektywność samego budynku. Dlatego kluczowym elementem wniosku o dofinansowanie jest solidny audyt energetyczny, który wskaże co opłaca się modernizować, w jaki sposób to wykonać oraz jaki będzie tego koszt i efekt.
Ekspert BUIMS podkreśla: Sukces inwestycji w termomodernizację zaczyna się od rzetelnego audytu i dobrze przemyślanego planu działania. Porozmawiajmy o rozwiązaniach dla Twojego domu.
Dofinansowanie do audytu i świadectwa energetycznego – nowe zasady
Wprowadzenie obowiązku sporządzenia audytu energetycznego oraz świadectwa charakterystyki energetycznej wiąże się z możliwością uzyskania dofinansowania kosztów ich opracowania, jednak na zmienionych, zróżnicowanych zasadach. Wysokość dotacji jest teraz ściśle uzależniona od progu dochodowego, do którego kwalifikuje się wnioskodawca. Oznacza to, że im niższy dochód gospodarstwa domowego, tym wyższy procentowy zwrot kosztów poniesionych na przygotowanie niezbędnej dokumentacji.
Nowe zasady dofinansowania kosztów kwalifikowalnych prezentują się następująco:
- Dofinansowanie do audytu energetycznego:
- Poziom najwyższy: do 100% kosztów, maksymalnie 1200 zł.
- Poziom podwyższony: do 70% kosztów, maksymalnie 840 zł.
- Poziom podstawowy: do 40% kosztów, maksymalnie 480 zł.
- Dofinansowanie do świadectwa charakterystyki energetycznej:
- Poziom najwyższy: do 100% kosztów, maksymalnie 400 zł.
- Poziom podwyższony: do 70% kosztów, maksymalnie 280 zł.
- Poziom podstawowy: do 40% kosztów, maksymalnie 160 zł.
Warto pamiętać, że zwrot kosztów za audyt energetyczny i świadectwo charakterystyki energetycznej nie jest automatyczny. Środki przyznawane są po złożeniu wniosku o płatność, na podstawie dokumentów zakupu. W aktualnych zasadach programu “Czyste Powietrze” możliwa jest wypłata dotacji w maksymalnie trzech częściach.
Biorąc pod uwagę, że profesjonalny audyt energetyczny budynku w Poznaniu lub innym dużym mieście może wiązać się z istotnym kosztem, należy liczyć się z tym, że przy podstawowym poziomie dofinansowania dotacja nie zawsze pokryje go w całości. Mimo to warto potraktować audyt nie jako wydatek, lecz jako kluczowe narzędzie planowania efektywnej termomodernizacji, którego jakość decyduje o wyniku całej inwestycji. Od dobrze opracowanego audytu zależy nie tylko skuteczność ubiegania się o dotację, ale też osiągnięcie realnych efektów energetycznych i ekonomicznych.
Kto może (a kto nie może) skorzystać z programu „Czyste Powietrze” 2025?
Program „Czyste Powietrze” jest skierowany do precyzyjnie zdefiniowanej grupy beneficjentów. Podstawowym warunkiem jest posiadanie tytułu prawnego do nieruchomości. Kluczowym kryterium jest również dochód, który determinuje poziom możliwego dofinansowania.
Zgodnie z aktualnymi wytycznymi, kryteria dochodowe kwalifikujące do poszczególnych poziomów dofinansowania są następujące:
- Poziom podstawowy: roczny dochód wnioskodawcy nieprzekraczający 135 000 zł.
- Poziom podwyższony: miesięczny dochód na osobę w gospodarstwie domowym nieprzekraczający 2 250 zł (gospodarstwo wieloosobowe) lub 3 150 zł (gospodarstwo jednoosobowe).
- Poziom najwyższy: miesięczny dochód na osobę w gospodarstwie domowym nieprzekraczający 1 300 zł (gospodarstwo wieloosobowe) lub 1 800 zł (gospodarstwo jednoosobowe).
Nowe regulacje wprowadzają również bardziej rygorystyczne kryteria wykluczające. Wykluczone są m.in. osoby, które już skorzystały z dotacji na inną nieruchomość (wnioski od 22.04.2024), właściciele budynków z pozwoleniem na budowę po 31 grudnia 2020 r. oraz nieruchomości, gdzie ponad 30% powierzchni przeznaczone jest na działalność gospodarczą. Warto zwrócić uwagę na wymóg posiadania prawa własności przez minimum 3 lata przed złożeniem wniosku (nie dotyczy spadków). Szczegółowe kryteria dostępne są w oficjalnych dokumentach programu.
Chcesz sprawdzić, czy audyt będzie konieczny także w przypadku wymiany źródła ciepła? Przeczytaj wpis: Audyt energetyczny dla pompy ciepła – Czy jest obowiązkowy w 2025?.
Masz pytania dotyczące audytu do programu „Czyste Powietrze”? Skontaktuj się ze mną, a odpowiem na ewentualne pytania.
Podsumowanie
Nowa edycja programu „Czyste Powietrze” jednoznacznie stawia na jakość, efektywność i mierzalne rezultaty. Kluczem do sukcesu w nowej rzeczywistości staje się rzetelnie wykonany, obowiązkowy audyt energetyczny, który stanowi profesjonalną mapę drogową do niższych rachunków i wyższego komfortu.
Zaplanowanie termomodernizacji w sposób przemyślany jest teraz ważniejsze niż kiedykolwiek. Skorzystanie z profesjonalnego doradztwa energetycznego i zlecenie rzetelnego audytu to pierwszy krok do realnego obniżenia kosztów utrzymania domu i skutecznego pozyskania dotacji.
Pytania i odpowiedzi
Czy wykonanie wszystkich zaleceń z audytu jest konieczne do otrzymania dotacji?
Tak, warunkiem pozytywnego rozliczenia inwestycji jest zrealizowanie pełnego zakresu prac wskazanych w dokumencie podsumowującym audyt energetyczny (DPAE) oraz potwierdzenie osiągnięcia zakładanych efektów prac poprzez przedstawienie świadectwa charakterystyki energetycznej dla budynku po termomodernizacji.
Czy można otrzymać dotację na ocieplenie domu bez wymiany pieca?
Dofinansowanie na samą termomodernizację (bez wymiany źródła ciepła) jest możliwe tylko w sytuacji, gdy istniejące źródło ciepła spełnia już aktualne wymagania programu. W większości przypadków dotacja na ocieplenie jest ściśle powiązana z jednoczesną wymianą nieefektywnego kotła na paliwo stałe.
Co w sytuacji, gdy dom ma już niskie zużycie energii (poniżej 80 kWh/m²·rok)?
Nawet jeśli budynek charakteryzuje się niskim zużyciem energii, możliwe jest nadal otrzymanie dotacji na wymianę nieefektywnego źródła ciepła, bez prac związanych z ociepleniem przegród lub wymianą stolarki.
Gdzie można znaleźć oficjalną listę uprawnionych audytorów?
Oficjalny i jedyny wiarygodny wykaz osób uprawnionych do sporządzania audytów energetycznych na potrzeby programu jest dostępny w centralnym rejestrze charakterystyki energetycznej budynków pod adresem: https://www.gov.pl/web/rozwoj-technologia/centralny-rejestr-charakterystyki-energetycznej-budynkow. Sprawdzonych audytorów warto również szukać na liście Zrzeszenia Audytorów Energetycznych: https://zae.org.pl/lista-specjalistow/ oraz na Platformie Ekspertów Efektywności Energetycznej https://www.peee.gov.pl/pl
