Głównym dokumentem w dziedzinie efektywności energetycznych budynków jest świadectwo charakterystyki energetycznej, które już niedługo klasyfikować będzie budynki w skali od A+ do G, informując w przystępny sposób o rocznym zapotrzebowaniu na energię. Wysoka klasa energetyczna budynku przekłada się na realne oszczędności finansowe, wyższy komfort użytkowania oraz wyższą wartość rynkową nieruchomości.
W najbliższych latach w budownictwie obowiązywać będą coraz bardziej rygorystyczne wymagania dotyczące ograniczania emisji dwutlenku węgla i innych gazów cieplarnianych. Zmiany planowane od 2026 roku sprawiają, że wczesne przygotowanie oraz świadome planowanie inwestycji modernizacyjnych staje się rozsądną i opłacalną decyzją.
W skrócie: Klasy energetyczne budynków od A+ do G będą od 2026 r. czytelną „metryczką” zużycia energii opartą o świadectwo charakterystyki energetycznej. Klasa energetyczna budynku wpływa na koszty utrzymania i może mieć wpływ na wartość nieruchomości. Jednocześnie minimalne standardy efektywności będą stopniowo zaostrzane. Zadbaj o rzetelny audyt energetyczny jeśli chcesz poprawić klasę energetyczną budynku i przygotować się na nadchodzące zmiany.
Podstawy prawne i definicje – od dyrektywy EPBD do polskiej ustawy
Ramy prawne dla certyfikacji energetycznej w Polsce wyznacza unijna dyrektywa w sprawie charakterystyki energetycznej budynków (EPBD), która jest implementowana do krajowego porządku prawnego poprzez kolejne nowelizacje ustawy o charakterystyce energetycznej budynków. Celem tych regulacji jest promowanie budownictwa o niemal zerowym zużyciu energii oraz systematyczna poprawa efektywności energetycznej istniejących zasobów. Co w czasach rosnących cen energii jest nie tylko dobre dla środowiska ale i rozsądne dla portfela.
Kluczowe elementy systemu certyfikacji energetycznej obejmują:
- Wskaźnik EP: Jest to wskaźnik rocznego zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną, wyrażony w kWh/(m²·rok). Między innymi na jego podstawie budynkowi przypisywana będzie jedna z klas energetycznych – od A+ (najbardziej efektywna) do G (najmniej efektywna).
- Klasy energetyczne: Stanowią one czytelną informację o standardzie energetycznym budynku. Klasa A+ oznacza budynek bezemisyjny, podczas gdy klasa G charakteryzuje obiekty wymagające pilnej termomodernizacji.
- Centralny Rejestr Charakterystyki Energetycznej Budynków (CRCEB): Jest to publiczny rejestr,w którym gromadzone są wszystkie wystawione świadectwa charakterystyki energetycznej, co zapewnia transparentność i weryfikowalność danych.
- Zakres obowiązku: Certyfikacja jest obligatoryjna dla budynków nowo wznoszonych (jako warunek uzyskania pozwolenia na użytkowanie) oraz dla istniejących budynków poddawanych transakcjom sprzedaży lub najmu.
Ekspert BUIMS podkreśla: Dzięki certyfikacji energetycznej właściciele i kupujący mogą łatwiej porównać swoje budynki z innymi i świadomie zaplanować modernizacje. Świadectwo energetyczne to nie tylko formalność, to narzędzie, które pomaga zrozumieć, gdzie budynek traci energię i jak przekuć to w oszczędności na rachunkach oraz większy komfort użytkowania.
Podział klas energetycznych dla jednorodzinnych budynków mieszkalnych
Wprowadzenie klas energetycznych sprawia, że porównywanie budynków staje się dużo prostsze i bardziej przejrzyste, podobnie jak w przypadku sprzętu AGD. Dzięki temu kupujący nieruchomość może szybko ocenić, czy budynek będzie tani w utrzymaniu, czy też będzie wymagał wysokich nakładów na eksploatację.
Dla właścicieli to z kolei czytelny sygnał, jak ich budynek wypada na tle innych oraz w jakim kierunku warto planować modernizację. Klasa energetyczna staje się więc praktycznym narzędziem, ułatwia decyzje zakupowe, pomaga zwiększyć wartość nieruchomości i uniknąć nieprzewidzianych kosztów w przyszłości.
Proponowana aktualnie klasyfikacja energetyczna budynków mieszkalnych jednorodzinnych obejmuje następujące przedziały wartości wskaźnika EP:
| Klasa energetyczna | Wskaźnik EP [kWh/(m²·rok)] | Charakterystyka |
|---|---|---|
| A+ | EP ≤ 0 | Budynek o zerowej emisji, produkujący więcej energii niż zużywa |
| A | 0 < EP ≤ 63 | Budynek o bardzo wysokiej efektywności energetycznej |
| B | 63 < EP ≤ 75 | Budynek energooszczędny z dobrą izolacyjnością |
| C | 75 < EP ≤ 94 | Budynek o średniej efektywności energetycznej |
| D | 94 < EP ≤ 113 | Budynek wymagający umiarkowanej modernizacji |
| E | 113 < EP ≤ 131 | Budynek o niskiej efektywności energetycznej |
| F | 131 < EP ≤ 150 | Budynek wymagający pilnej termomodernizacji |
| G | EP > 150 | Budynek o najniższej efektywności, priorytet modernizacyjny |
Ekspert BUIMS podkreśla: Klasy A+ i A reprezentują najwyższy standard energetyczny. Aby go osiągnąć, nie wystarczy tylko dobra izolacja czy nowoczesne instalacje, potrzebne jest rozsądne projektowanie, odpowiedni dobór materiałów i technologii oraz doświadczenie w łączeniu tych elementów w spójną całość. Takie podejście daje realną szansę na dom, który jest zarówno komfortowy, jak i wyjątkowo tani w utrzymaniu.
Procedura uzyskania świadectwa charakterystyki energetycznej
Proces certyfikacji energetycznej jest sformalizowany i wymaga zaangażowania uprawnionego specjalisty oraz rzetelnego przygotowania dokumentacji. Punktem wyjścia jest zgromadzenie kompletnych danych technicznych budynku, co ma bezpośredni wpływ na wiarygodność końcowego wyniku. Niewłaściwie przeprowadzona procedura może skutkować nieadekwatną oceną energetyczną obiektu.
Proces certyfikacji przebiega w następujących etapach:
- Wybór doświadczonego audytora: Należy zweryfikować, czy wybrany specjalista znajduje się w centralnym rejestrze osób uprawnionych do sporządzania świadectw, prowadzonym przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii.
- Udostępnienie dokumentacji technicznej: Właściciel powinien przekazać audytorowi projekt architektoniczno-budowlany, dokumentację instalacji grzewczej, wentylacyjnej i przygotowania ciepłej wody użytkowej.
- Analiza i obliczenia: Audytor, na podstawie zebranych danych i ewentualnej wizji lokalnej, dokonuje szczegółowych obliczeń wskaźników energetycznych zgodnie z obowiązującą metodologią.
- Wydanie i rejestracja świadectwa: Gotowy dokument w formie elektronicznej lub papierowej jest przekazywany zleceniodawcy, a jego kopia elektroniczna trafia do rejestru CRCEB.
Ekspert BUIMS podkreśla: Częstym błędem jest przedstawianie niekompletnych danych, co zmusza audytora do stosowania mniej korzystnych wartości domyślnych i w konsekwencji może prowadzić do zaniżenia klasy energetycznej budynku.
Koszty i terminy ważności certyfikatu energetycznego
Koszt sporządzenia świadectwa charakterystyki energetycznej jest zmienny i zależy od szeregu czynników. Dokument ten należy traktować nie jako wydatek, lecz jako inwestycję w transparentność i wartość nieruchomości, a jego ważność jest ograniczona czasowo i warunkowo.
Na finalny koszt usługi wpływają przede wszystkim następujące elementy:
- Wielkość i złożoność obiektu: Certyfikacja dużego domu jednorodzinnego lub budynku wielorodzinnego jest bardziej pracochłonna niż w przypadku małego mieszkania.
- Dostępność dokumentacji technicznej: Kompletny projekt budowlany i instalacyjny znacząco usprawnia pracę audytora i może obniżyć koszt usługi.
- Lokalizacja nieruchomości: Ceny usług audytorskich mogą różnić się w zależności od lokalizacji, w szczególności w przypadku konieczności przeprowadzenia wizji lokalnej.
- Termin ważności: Świadectwo jest ważne przez 10 lat od daty wystawienia, chyba że w wyniku prac budowlano-instalacyjnych (np. wymiana okien, ocieplenie, zmiana źródła ciepła) zmianie ulegnie charakterystyka energetyczna budynku. W takim przypadku wymagane jest sporządzenie nowego dokumentu.
Obowiązki właściciela przy sprzedaży i wynajmie nieruchomości
Ustawa o charakterystyce energetycznej budynków nakłada na właścicieli i zarządców nieruchomości jednoznaczne obowiązki związane z przekazywaniem świadectwa energetycznego. Ignorowanie tych przepisów może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych i finansowych, dlatego ich znajomość jest kluczowa przy każdej transakcji.
Do podstawowych obowiązków właściciela należą:
- Przekazanie świadectwa: Dokument musi zostać przekazany nabywcy przy sporządzaniu aktu notarialnego umowy sprzedaży lub najemcy przy zawieraniu umowy najmu.
- Weryfikacja notarialna: Notariusz ma obowiązek odnotować w akcie fakt przekazania świadectwa. W przypadku jego braku, poucza stronę sprzedającą o sankcjach karnych.
- Sankcje za niewywiązanie się z obowiązku: Brak świadectwa w wymaganych sytuacjach jest zagrożony karą grzywny.
- Potencjalne roszczenia cywilnoprawne: Nabywca lub najemca, który nie został poinformowany o charakterystyce energetycznej lokalu, może dochodzić swoich praw na drodze cywilnej.
Sumienne wypełnienie tych obowiązków leży w dobrze pojętym interesie właściciela, chroniąc go przed ryzykiem prawnym i budując jego wiarygodność jako strony transakcji.
Nadchodzące zmiany po 2026 roku – co należy wiedzieć?
W najbliższych latach rynek nieruchomości będzie coraz mocniej ukierunkowany na budynki o wysokiej efektywności energetycznej. To dobra wiadomość dla właścicieli, nowoczesne standardy oznaczają niższe koszty utrzymania, większy komfort użytkowania oraz wyższą wartość rynkową domu czy mieszkania.
Kluczowe planowane zmiany to:
- Zaostrzenie wskaźników EP: Nowe oraz modernizowane budynki będą musiały spełniać znacznie surowsze normy dotyczące maksymalnego zużycia energii pierwotnej. Dzięki temu budynki staną się tańsze w utrzymaniu i bardziej ekologiczne.
- Wprowadzenie Minimalnych Standardów Efektywności Energetycznej (MEPS): Stopniowa poprawa charakterystyki energetycznej budynków oznacza, że coraz większa liczba nieruchomości będzie modernizowana. To szansa na uzyskanie dopłat, preferencyjnych kredytów i ulg podatkowych, które ułatwią sfinansowanie inwestycji.
- Łatwiejsze porównywanie nieruchomości: Wprowadzenie Minimalnych Standardów Efektywności Energetycznej (MEPS) i klas energetycznych ułatwi szybkie sprawdzenie, czy dom jest tani w utrzymaniu, czy wymaga modernizacji.
- Większa przejrzystość: Ujednolicone zasady sporządzania świadectw energetycznych oraz szczegółowe dane w CRCEB zwiększą wiarygodność porównywalność ocen.
- Niższe rachunki za energię: Stopniowe zaostrzanie wskaźników EP sprawi, że nowe i modernizowane budynki będą coraz bardziej oszczędne.
Już dziś warto pomyśleć o profesjonalnym audycie energetycznym. Dzięki niemu można przygotować plan modernizacji krok po kroku, zaplanować wydatki i zwiększyć wartość nieruchomości w perspektywie nadchodzących zmian.
Jak skutecznie poprawić klasę energetyczną budynku?
Podniesienie klasy energetycznej budynku jest procesem inwestycyjnym, którego podstawą powinien być szczegółowy audyt energetyczny. Dokument ten identyfikuje obszary o największych stratach energii i rekomenduje opłacalny zakres prac modernizacyjnych, który zapewni szybki zwrot poniesionych nakładów.
Najbardziej efektywne działania termomodernizacyjne najczęściej obejmują trzy główne obszary:
- Poprawa izolacyjności przegród zewnętrznych: Ocieplenie ścian, dachu, stropodachu oraz podłóg na gruncie, a także wymiana stolarki okiennej i drzwiowej.
- Modernizacja systemów instalacyjnych: Wymiana przestarzałego źródła ciepła na nowoczesne i efektywne (np. pompę ciepła, kocioł na biomasę), modernizacja wentylacji oraz systemu przygotowania ciepłej wody użytkowej.
- Zastosowanie odnawialnych źródeł energii (OZE): Montaż instalacji fotowoltaicznej do produkcji energii elektrycznej lub kolektorów słonecznych do podgrzewania wody.
Jeśli chcesz, by Twój budynek był tańszy w utrzymaniu, zyskał na wartości, i spełniał przyszłe wymagania, zacznij od audytu energetycznego, przygotuję analizę i plan działań dopasowany do Twojej nieruchomości.
Podsumowanie
Nowy system klas energetycznych, zaostrzenie wskaźników EP sprawią, że efektywność energetyczna będzie jednym z głównych kryteriów oceny budynków zarówno przez kupujących, jak i instytucje finansujące.
Pytania i odpowiedzi
1. Czy świadectwo energetyczne jest zawsze obowiązkowe przy sprzedaży lub wynajmie?
Tak, z nielicznymi wyjątkami, takimi jak budynki wpisane do rejestru zabytków, obiekty kultu religijnego czy budynki bez instalacji grzewczej. Dla zdecydowanej większości budynków mieszkalnych i użytkowych jest to wymóg obligatoryjny.
2. Czy dopuszczalna jest sprzedaż lub wynajem budynku o niskiej klasie energetycznej, np. G?
Tak, obecnie nie ma przeszkód w sprzedaży czy wynajmie takich nieruchomości. Trzeba jednak pamiętać, że budynki o wyższej klasie energetycznej są atrakcyjniejsze na rynku i mogą osiągać wyższą cenę. Dlatego warto rozważyć przeprowadzenie termomodernizacji takiej nieruchomości zaczynając od rzetelnego audytu energetycznego.
3. Kto jest uprawniony do wystawienia certyfikatu energetycznego?
Wyłącznie osoba posiadająca odpowiednie uprawnienia budowlane lub ukończone studia kierunkowe, wpisana do centralnego wykazu osób uprawnionych do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej.
4. Jak długo trwa proces uzyskania świadectwa?
Zazwyczaj od kilku dni do maksymalnie dwóch tygodni. Czas ten jest uzależniony od dostępności audytora, kompletności przedstawionej dokumentacji oraz stopnia skomplikowania samego budynku.
